Δον Κιχώτης
Η παρουσίαση του Δον Κιχώτη του Ρίχαρντ Στράους υπήρξε μία εκκρεμότητα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ήδη από πέρυσι, το Μάιο-λόγω της, αναγκαστικής τότε, αναβολής. Με τη σολιστική αρωγή του ταχύτατα ανερχόμενου Γερμανού βιολοντσελίστα Γκάμπριελ Σβάμπε και του εξαιρετικού «δικού μας» βιολίστα Πάρι Αναστασιάδη, η Ορχήστρα, με την ευγενική υποστήριξη της Πρεσβείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, ανταποκρίνεται στην παρουσίαση του επικού έργου του Στράους, φέτος, στη συναυλία που θα δώσει την Παρασκευή 28 Απριλίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Υπό τη μπαγκέτα του καλλιτεχνικού της διευθυντή Στέφανου Τσιαλή η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών θα ερμηνεύσει, όμως, και την, πάντα ολόφρεσκη, «Κλασική» Συμφωνία του Σεργκέι Προκόφιεφ καθώς και το ανάλαφρο «Πανηγύρι της Αση-Γωνιάς» του Μίκη Θεοδωράκη.
Το συμφωνικό σκέρτσο «Το πανηγύρι της Αση-Γωνιάς» είναι νεανικό έργο του συνθέτη. Γράφτηκε το 1946, όταν ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν μόλις 21 έτους και εκτελέστηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1953 από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών με διευθυντή τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις του Γεώργιου Σκλάβου, στο πρόγραμμα εκείνης της συναυλίας, «το πανηγύρι της Αση-Γωνιάς είναι γραμμένο σύμφωνα με τον τύπο της Σουίτας, με τη διαφορά ότι εδώ τα διάφορα μέρη που αποτελούν τη χορευτική αυτή φόρμα όχι μόνο παίζονται σε συνέχεια, δίχως διακοπή, αλλά θα έλεγε κανείς ότι αποτελούν ένα και το αυτό μέρος». Από την αρχή έως το τέλος του έργου, «κυριαρχεί το χαρακτηριστικό «κρητικό» θέμα, που ολοκληρώνεται και εμφανίζεται στην κανονική του μορφή μόνο στο τέλος και πάνω στους οργιαστικούς ρυθμούς του κρητικού χορού «πεντοζάλη»».
Λίγους μήνες πριν το ξέσπασμα της Οκτωβριανής Επανάστασης, ο Προκόφιεφ καταπιάστηκε με τη σύνθεση της Πρώτης του Συμφωνίας, επιχειρώντας να απαντήσει έμπρακτα στο υποθετικό ερώτημα, πώς θα έγραφε ένας συνθέτης σαν τον Χάυντν, αν ζούσε στον Εικοστό αιώνα. Έτσι γράφτηκε η Συμφωνία με τον συνθέτη της να αξιοποιεί στοιχεία χαρακτηριστικά του Χάυντν (έντονες αντιθέσεις δυναμικής, ενεργητικά περάσματα υψηλής έντασης αλλά και νοηματικά φορτισμένες εκπλήξεις) τα οποία διυλίζονταν, όμως, μέσα από απολύτως δικά του, αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά όπως το ιδιαίτερο μοντερνιστικό στιλ και η τόσο προσωπική του αίσθηση περί χιούμορ και πρωτοτυπίας. Ο Προκόφιεφ ήταν που έδωσε στην Συμφωνία του και το προσωνύμιο «Κλασική», όχι μόνο λόγω του ύφους της αλλά και με την ελπίδα πως αυτή θα γινόταν ένα αναπόσπαστο κομμάτι του συμφωνικού ρεπερτορίου-όπερ και εγένετο. Η «Κλασική» Συμφωνία, εκτελέστηκε πρώτη φορά τον Απρίλιο του 1918 στην Αγ. Πετρούπολη (τότε Λένινγκραντ) υπό τη διεύθυνση του ιδίου του συνθέτη.
Ο Δον Κιχώτης, το έκτο κατά σειρά συμφωνικό ποίημα του Ρίχαρντ Στράους, γράφτηκε το 1897, ενώ εκείνος εργαζόταν ως πρώτος αρχιμουσικός στην Όπερα του Μονάχου. Η πρεμιέρα του δόθηκε το Μάρτιο του 1898 στην Κολωνία από την Ορχήστρα Gürzenich υπό τη μουσική διεύθυνση του Φραντς Βύλνερ. Ο συνθέτης περιέγραφε το έργο ως «φανταστικές παραλλαγές πάνω σε ένα θέμα ιπποτικού χαρακτήρα», υποδηλώνοντας πως σκοπός του ήταν η μελέτη των κεντρικών ηρώων του αριστουργήματος του Θερβάντες, με έμφαση στον Δον Κιχώτη και τον ακόλουθό του, Σάντσο Πάντσα. Έτσι, μετά από ένα μακρύ ορχηστρικό πρόλογο που παρουσιάζει τον Δον Κιχώτη να αναπολεί μία εποχή ευγένειας, γενναιότητας και αγνού έρωτα, το σόλο βιολοντσέλο εκθέτει το κύριο θέμα όλου του έργου, αναλαμβάνοντας την εκπροσώπηση του ονειροπόλου ιππότη. Αντιστοίχως ο γραφικός Σάντσο Πάντσα αντιπροσωπεύεται από τη σόλο βιόλα.. Όσο για τις παραλλαγές του σπουδαίου έργου του Στράους, καθεμία τους αναφέρεται σε ένα στιγμιότυπο από το βιβλίο του Θερβάντες.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ Παρασκευή 28 Απριλίου, 20.30 Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκη
ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ (γεν. 1925) Το πανηγύρι της Αση-Γωνιάς, συμφωνικό σκέρτσο
ΣΕΡΓΚΕΪ ΠΡΟΚΟΦΙΕΦ (1891–1953)
Συμφωνία αρ.1 σε ρε μείζονα, έργο 25 «Κλασική»
1. Allegro con brio
2. Larghetto
3. Gavotte (Non troppo allegro)
4. Finale (Molto vivace)
ΡΙΧΑΡΝΤ ΣΤΡΑΟΥΣ (1864–1949)
Δον Κιχώτης, φανταστικές παραλλαγές για μεγάλη ορχήστρα πάνω σε ένα θέμα ιπποτικού χαρακτήρα, έργο 35
Εισαγωγή – Θέμα με παραλλαγές – Φινάλε
Σολίστ:
Γκάμπριελ Σβάμπε, βιολοντσέλο
Πάρις Αναστασιάδις, βιόλα
Μουσική Διεύθυνση: Στέφανος Τσιαλής
Tης συναυλίας θα προηγηθεί (στις 19:45) δωρεάν εισαγωγική ομιλία από τον Τίτο Γουβέλη για τους κατόχους εισιτηρίων.
Αγορά εισιτηρίων: Ηλεκτρονική μέσω της ιστοσελίδας του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών ή στα ταμεία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Πληροφορίες εισιτηρίων στο 210 72 82 333
Συναυλία του Κουαρτέτου Αέναον στο Βελιγράδι
Αστέριος Πούφτης, βιολοντσέλο
Πήραμε ... ΕΒΓΕ!
Χάρη στους συνεργάτες μας από το G design studio (Μιχάλη Γεωργίου, Δημήτρη Στεφανίδηείμαστε "παρόντες" κάθε χρόνο και στα εκλεκτικά Ελληνικά Βραβεία Γραφιστικής και Εικονογράφησης (ΕΒΓΕ) οι G απέσπασαν βραβείο για τις αφίσες της φετινής διαφημιστικής μας εκστρατείας (η φωτογραφία παρακάτω δίνει μία γεύση του ευφάνταστου graphic novel που ενέπνευσαν στους G οι φετινές μας συναυλίες)
«Η Συμφωνία των Θρήνων» του Χένρυκ Γκουρέτσκι
Μια συμπαραγωγή της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και την documenta 14.
Οι πόλεις της μουσικής-Δρέσδη
Οι πόλεις της μουσικής-Δρέσδη
200 χρόνια από τη συγγραφή του «Μάνφρεντ»
Με την ευγενική υποστήριξη της Πρεσβείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
ΡΟΜΠΕΡΤ ΣΟΥΜΑΝ (1810–1856):
- Εισαγωγή «Μάνφρεντ», έργο 115
- Kοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα σε λα ελάσσονα, έργο 54
ΡΙΧΑΡΝΤ ΒΑΓΚΝΕΡ (1813–1883)
Οι Αρχιτραγουδιστές της Νυρεμβέργης, εισαγωγή για ορχήστρα
ΡΙΧΑΡΝΤ ΣΤΡΑΟΥΣ (1864–1949)
Δον Ζουάν, έργο 20
Σολίστ: Δόμνα Ευνουχίδου, πιάνο
Μουσική Διεύθυνση: Αντριάν Πραμπάβα
Tης συναυλίας θα προηγηθεί (στις 19:45) δωρεάν εισαγωγική ομιλία από τον Χαράλαμπο Γογιό για τους κατόχους εισιτηρίων.
Αγορά εισιτηρίων:
Ηλεκτρονική μέσω της ιστοσελίδας του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών ή στα ταμεία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.
Πληροφορίες εισιτηρίων στο 210 72 82 333
Κύκλος Μάλερ IV
Το Κουαρτέτο Εγχόρδων Αθηνών στη Ρουμανία
Η αίθουσα συναυλιών του Ateneul Roman του Βουκουρεστίου.
Δικαίωμα στη Μουσική-Κρήτη 2017
Κύκλος Μάλερ IV
Μουσική με ταμπεραμέντο
«Μουσική με ταμπεραμέντο» είναι ο εύγλωττος τίτλος της συναυλίας που δίνει η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών την Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου (20.30) στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, υπό τη μουσική διεύθυνση του διακεκριμένου-για τις ερμηνείες καθώς και για την πλούσια δισκογραφία του- Γερμανού αρχιμουσικού Φρανκ Μπέερμαν (και όχι του Τζανκάρλο Αντρέττα που για προσωπικούς λόγους ανέβαλε την παρουσία του στο πόντιουμ της Ορχήστρας). Το ευφάνταστο πρόγραμμα της συναυλίας, που πραγματοποιείται σε συνεργασία με την Πρεσβεία της Δανίας και το Δανέζικο Ινστιτούτο, δίνει την ευκαιρία στους φιλόμουσους να απολαύσουν την, καταιγιστικών εναλλαγών και διαθέσεων, Δεύτερη Συμφωνία του Καρλ Νήλσεν, την οποία θα ερμηνεύσει η Κ.Ο.Α. για πρώτη φορά στην ιστορία της. Κι ακόμα το περίφημο συμφωνικό ποίημα του Οτορίνο Ρεσπίγκι «Πεύκα της Ρώμης», καθώς και μία ανερχόμενη σολίστ του πιάνου με εκρηκτικό ταμπεραμέντο, την Αλεξία Μουζά, στο λεπταίσθητο Κοντσέρτο του Μωρίς Ραβέλ.
Με σπουδές στη γενέτειρά του Μπολόνια, στο Βερολίνο με τον Μαξ Μπρουχ και στην Αγ. Πετρούπολη κοντά στον Ρίμσκυ-Κόρσακοφ, ο Οτορίνο Ρεσπίγκι επηρεάστηκε μουσικά σε έναν βαθμό από το γαλλικό ιμπρεσιονισμό αλλά και την παλιά ιταλική μουσική της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, που ο ίδιος είχε αγαπήσει και μελετήσει σε βάθος. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του (από το 1913 έως και το θάνατό του, το 1936) ο Ρεσπίγκι το πέρασε στη Ρώμη. Από αυτήν, την Αιώνια Πόλη, είναι εμπνευσμένο και το πιο διάσημο έργο του, η Ρωμαϊκή Τριλογία, που αποτελείται από τα συμφωνικά ποιήματα Πηγές της Ρώμης, Πεύκα της Ρώμης και Ρωμαϊκές Γιορτές. Τα Πεύκα της Ρώμης που γράφτηκαν κατά την περίοδο 1923-1924, απαρτίζονται από τέσσερα μέρη που περιγράφουν μουσικά τα πεύκα σε διάφορα σημεία της Αιώνιας Πόλης. Το έργο παίχτηκε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 1924, στη Ρώμη, υπό τη μουσική διεύθυνση του Μπερναρντίνο Μολινάρι.
Στοιχεία άρρηκτα συνδεδεμένα με το ύφος του Ραβέλ, όπως η διαύγεια της γραφής, η δεξιοτεχνική λάμψη και η εκλεπτυσμένη ενορχήστρωση, διαπνέουν και το Κοντσέρτο του για πιάνο σε σολ μείζονα. Είναι δημιούργημα της ωριμότητάς του, γραμμένο παραλλήλως με το Κοντσέρτο για αριστερό χέρι, το φθινόπωρο του 1929. Ο ίδιος ο συνθέτης περιέγραφε το Κοντσέρτο σε σολ μείζονα (το οποίο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι, τον Ιανουάριο του 1932, υπό τη μουσική διεύθυνση του ιδίου και με σολίστ τη μεγάλη Γαλλίδα πιανίστα Μαργκερίτ Λονγκ) ως «κοντσέρτο με την πιο αληθινή έννοια του όρου, στο πνεύμα του Μότσαρτ και του Σαιν-Σανς». Και διευκρίνιζε πως για εκείνον «η μουσική ενός κοντσέρτου μπορεί κάλλιστα να είναι εύθυμη και λαμπερή χωρίς να πρέπει οπωσδήποτε να διεκδικεί ιδιαίτερο νοηματικό βάθος ή να στοχεύει σε υψηλή δραματικότητα».
Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού η φήμη του Δανού βιολονίστα Καρλ Νήλσεν άρχισε να εδραιώνεται και με την έτερη ιδιότητά του ως συνθέτη, κυρίως χάρη στην Πρώτη και στη Δεύτερη Συμφωνία του, καθώς και στην όπερα Σαούλ και Δαβίδ. Η σύνθεση της Δεύτερης Συμφωνίας του έγινε σε δύο φάσεις: Το πρώτο μέρος ολοκληρώθηκε το Δεκέμβριο του 1901 και το τελευταίο το Νοέμβριο της επόμενης χρονιάς, ελάχιστες μόλις ημέρες πριν την πρεμιέρα, που δόθηκε την 1η Δεκεμβρίου, στην Κοπεγχάγη, υπό τη μουσική διεύθυνση του ιδίου του συνθέτη. Παρά τη μάλλον συγκρατημένη-αν και θετική-αρχική υποδοχή του έργου από τους κριτικούς η Δεύτερη Συμφωνία αναδείχθηκε σύντομα σε ένα από τα επιτυχέστερα έργα του δημιουργού της. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι την περίοδο 1905-1928 εκτελέστηκε τουλάχιστον 15 φορές σε Δανία, Νορβηγία, Σουηδία, Αγγλία και Γαλλία.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου, 20.30
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης
ΟΤΟΡΙΝΟ ΡΕΣΠΙΓΚΙ (1879–1936)
Πεύκα της Ρώμης
1. Τα πεύκα της Βίλας Μποργκέζε
2. Πεύκα κοντά σε κατακόμβη
3. Τα πεύκα του Τζανίκολο
4. Τα πεύκα της Αππίας Οδού
ΜΩΡΙΣ ΡΑΒΕΛ (1875–1937)
Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα σε σολ μείζονα
1. Allegramente
2. Adagio assai
3. Presto
ΚΑΡΛ ΝΗΛΣΕΝ (1865–1931)
Συμφωνία αρ.2, έργο 16 «Τα τέσσερα ταμπεραμέντα»
1. Allegro collerico
2. Allegro comodo e flemmatico
3. Andante malincolico
4. Allegro sanguineo – Marziale
Σολίστ: Αλεξία Μουζά, πιάνο
Μουσική Διεύθυνση: Φρανκ Μπέερμαν
Tης συναυλίας θα προηγηθεί (στις 19:45) δωρεάν εισαγωγική ομιλία από τον Τίτο Γουβέλη για τους κατόχους εισιτηρίων.
Πληροφορίες εισιτηρίων στο 210 72 82 333
Σε συνεργασία με την Πρεσβεία της Δανίας στην Ελλάδα, με το Δανέζικο Ινστιτούτο Αθηνών και με το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο.
Οι πόλεις της μουσικής - Πράγα
Στο δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα, σε μία εποχή που γενικά στην Ευρώπη οι εθνικές συνειδήσεις αφυπνίζονταν, ο Τσέχος συνθέτης Μπέντριχ Σμέτανα, γράφει, υπερβαίνοντας τα τεράστια προβλήματα υγείας που ήδη αντιμετώπιζε, τον αριστουργηματικό κύκλο έξι συμφωνικών ποιημάτων «Η πατρίδα μου». Το έργο, εμπνευσμένο από τις παραδόσεις, τα φυσικά τοπία, την ιστορία και τους παραδοσιακούς ήχους της Τσεχίας, είχε καταρχάς βαθιά απήχηση στους συμπατριώτες του Σμέτανα, έμελλε ωστόσο να γνωρίσει οικουμενική και διαχρονική υποδοχή. Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών το ερμηνεύει για πρώτη φορά στην ιστορία της ολόκληρο, στη συναυλία που θα δώσει την Παρασκευή 27 Ιανουαρίου (20.30), στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, υπό τη μουσική διεύθυνση του διακεκριμένου Καναδού αρχιμουσικού Τσαρλς Ολιβιέρι-Μανρόου (που επιστρέφει στο πόντιουμ της Κ.Ο.Α. ακριβώς ένα χρόνο μετά τη συναυλία «Εμείς κι ο κόσμος V»).
Το 1874 ήταν μοιραίο στη ζωή του 50χρονου τότε Μπέντριχ Σμέτανα: Στις αρχές του καλοκαιριού εμφανίστηκαν προβλήματα στην ακοή του, που σύντομα επιδεινώθηκαν και οδήγησαν λίγους μήνες αργότερα στην τραγική και οριστική απώλεια μίας αίσθησης πολύτιμης ούτως ή άλλως, πολλώ δε μάλλον για έναν μουσικό. Πάντως, σε πείσμα της έλλειψης ακοής ο Σμέτανα συνέχισε να εργάζεται πάνω στον κύκλο των έξι συμφωνικών ποιημάτων «Η πατρίδα μου»: Ήδη το Νοέμβριο είχε ολοκληρώσει το πρώτο ποίημα (η σύνθεση του οποίου είχε αρχίσει από το 1872) και αμέσως ξεκίνησε να συνθέτει τον «Μολδάβα», που γράφτηκε σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες. Το τρίτο και το τέταρτο συμφωνικό ποίημα γράφτηκαν το 1875, ενώ τα δύο τελευταία ολοκληρώθηκαν το 1878 και το 1879 αντίστοιχα.
Σε επιστολή του το Μάιο του 1879 προς τον εκδότη του, ο Σμέτανα αποτύπωσε με σαφήνεια το «πρόγραμμα» καθενός από τα έξι συμφωνικά ποιήματα του κύκλου. Το πρώτο εξ αυτών αναφέρεται στο μεσαιωνικό κάστρο «Βισέχραντ». Ο «Μολδάβας», μακράν το δημοφιλέστερο από τα συμφωνικά ποιήματα του κύκλου, συνδέεται βέβαια με τον μεγάλο ποταμό της Τσεχίας. Το τρίτο ποίημα αποδίδει το μύθο της Αμαζόνας «Σάρκα» που ορκίστηκε να εκδικηθεί όλο το ανδρικό γένος εξαιτίας της απιστίας του εραστή της. Ακολουθεί το ποίημα «Από τα δάση και τους κάμπους της Βοημίας» που αποτυπώνει τη γενική αίσθηση και τα συναισθήματα που γεννά η επαφή με τη βοημική ύπαιθρο. Τα δύο τελευταία συμφωνικά ποιήματα «Τάμπορ» και «Μπλανίκ» βασίζονται πάνω στο ίδιο μουσικό θέμα, το χορικό «Εσείς, που είστε στρατιώτες του Θεού», το οποίο αποτέλεσε τον ύμνο του κινήματος των Χουσιτών, οπαδών του θρησκευτικού μεταρρυθμιστή Γιαν Χους (1370-1415) με έδρα το Τάμπορ, νότια της Πράγας. Μπλανίκ ήταν το όρος στο οποίο κατέφυγαν οι Χουσίτες μετά την τελική τους ήττα, για να παραδοθούν, κατά τον τσεχικό μύθο, σε βαθύ ύπνο περιμένοντας τη στιγμή που θα τους ζητηθεί να βοηθήσουν την πατρίδα τους..
Η θριαμβευτική πρεμιέρα ολόκληρου του, εμβληματικού για την τσέχικη μουσική κύκλου «Η πατρίδα μου» δόθηκε το Νοέμβριο του 1882 στην Πράγα, με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της πόλης, υπό τη μουσική διεύθυνση του Άντολφ Τσεχ.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
Παρασκευή 27 Ιανουαρίου, 20.30
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης
ΜΠΕΝΤΡΙΧ ΣΜΕΤΑΝΑ (1824–1884)
«Η πατρίδα μου», κύκλος έξι συμφωνικών ποιημάτων
1. Βισέχραντ (Το ψηλό κάστρο)
2. Μολδάβας
3. Σάρκα
4. Από τα δάση και τους κάμπους της Βοημίας
5. Τάμπορ
6. Μπλανίκ
Μουσική Διεύθυνση: Τσαρλς Ολιβιέρι-Μανρόου
Tης συναυλίας θα προηγηθεί (στις 19:45) δωρεάν εισαγωγική ομιλία από τον Νίκο Λαάρη για τους κατόχους εισιτηρίων.
Τιμές εισιτηρίων:
25€ (Διακ.), 15€ (Ζώνη Α), 10€ (Ζώνη Β+Γ), 5€ (εκπτωτικό)
Αγορά εισιτηρίων:
Ηλεκτρονική μέσω της ιστοσελίδας του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών ή στα ταμεία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Πληροφορίες εισιτηρίων στο 210 72 82 333
