Συνέντευξη του Γιώργου Μπεχλιβάνογλου

Μέσα από εσάς οι μελωδίες του Δημήτρη Μαραγκόπουλου ταξιδεύουν στο χρόνο… Η ερμηνεία του συγκεκριμένου έργου νοιώθετε ότι αποτελεί ευθύνη;

Γιώργος Μπεχλιβάνογλου. Ευθύνη υπάρχει σε κάθε μας κίνηση. Στην τέχνη όμως αυτό το ονομάζουμε χαρά. Κι είναι ακόμη μεγαλύτερη στην περίπτωση αυτής της συναυλίας. Κι αυτό γιατί συμπράττω με την εξαιρετική Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, με μαέστρο τον Yοav Talmi (νομίζω δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα…) και τέλος γιατί ενώ το έργο έχει γραφτεί και παρουσιαστεί στο παρελθόν -μάλιστα δυο φορές είχα την τύχη να είμαι ο σολίστ- αυτή την φορά υπήρξε με τον συνθέτη μια πολύ γόνιμη συνεργασία η οποία έδωσε ως αποτέλεσμα ένα ανανεωμένο έργο κιθαριστικά και ενορχηστρωτικά.

Ποια η σχέση σας με τις συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι;

Γ.Μ. Με τις μελωδίες του Χατζιδάκι μεγάλωσα και καλλιεργήθηκα αισθητικά. Με την μουσική του πέρασε βαθιά μέσα μου η πραγματική Ελλάδα και χαίρομαι που είμαι σε θέση να την ξεχωρίζω απ’ αυτό που ζούμε σήμερα. Είναι επίσης αλήθεια ότι αισθάνομαι ένα έλλειμα ως μουσικός που δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω και να συνεργαστώ μαζί του. Κι αυτό γιατί μόνο από τον Χατζιδάκι και τον Μπαχ έχω νιώσει την απόλυτη μουσική έκφραση μιας καθολικής, συμπαντικής αγάπης. Όλα αυτά προσθέτονται στους λόγους που με κάνουν να αισθάνομαι τέτοια τιμή που για τρίτη φορά ερμηνεύω το έργο του Δημήτρη Μαραγκόπουλου το οποίο βασίζεται κι επεξεργάζεται θέματα του μέγιστου Έλληνα μελωδού.

Πώς μεταλάσσονται αυτές οι μελωδίες μέσα από την προσέγγιση του Δημήτρη Μαραγκόπουλου;

Γ.Μ.Ο Δημήτρης Μαραγκόπουλος μ’ έναν πολύ όμορφο προσωπικό τρόπο κρύβει τις υπέροχες μελωδίες του Χατζιδάκι σε ένα περιβάλλον πιο ατονικό αναδεικνύοντας ακόμα περισσότερο μέσα από την αντίθεση την ομορφιά τους. Καταργεί το εύκολο και το αυτονόητο. Ακούγοντάς το έργο ο ακροατής βιώνει την μαγεία της εκ νέου ανακάλυψης των μελωδιών αυτών και την διαχρονικότητά τους. Εκεί, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται και η ουσία της σύγχρονης τέχνης.

Πιστεύετε ότι η κάθε εποχή έχει τις δικές της μελωδίες;

Γ.Μ.Πιστεύω ακράδαντα ότι η αληθινή μελωδία δεν έχει εποχή. Η πραγματική, διαχρονική μελωδία προκύπτει μέσα από πολύπλοκους φυσικούς νόμους τους οποίους δεν μπορούμε να τους αποκωδικοποιήσουμε λογικά στην ολότητά τους, παρά μόνο να τους αφήνουμε να λειτουργούν μέσα μας. Ανά τις εποχές το μόνο που αλλάζει είναι το μουσικό – ηχητικό περιβάλλον μέσα στο οποίο την εντάσουμε. Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα από τις τόσες διασκευές παλαιότερων συνθέσεων και ιδίως τραγουδιών που αγαπιούνται από τον κόσμο ξανά και ξανά όσες γενιές κι αν περάσουν, όσες φορές κι αν διασκευαστούν.

Ποια η μεγαλύτερη πρόκληση που καλείστε να αντιμετωπίσετε κατά την εκτέλεση του συγκεκριμένου έργου;

Γ.Μ. Σίγουρα δεν είναι άλλη από την ένωση και μετάδοση των δύο κόσμων, του Χατζιδάκι και του Μαραγκόπουλου, σε ένα ενιαίο, συμπαγές έργο.

Που θα δώσετε βάρος; Στην τεχνική ή το συναίσθημα;

Γ.Μ. Στην ουσία αυτά τα δύο είναι ένα. Ο διαχωρισμός τους γίνεται μόνο για λόγους διδακτικούς. Στην πραγματικότητα το ένα βοηθάει και υπηρετεί το άλλο. Οπότε με βεβαιότητα απλά επιλέγω να δώσω βάρος στην μουσική μ’ ότι αυτό συνεπάγει.

Η υπερβολική εκφραστικότητα μπορεί να οδηγήσει την ερμηνεία σε υπεραπλούστευση;

Γ.Μ.Πάντα υπάρχει αυτός ο κίνδυνος. Άλλωστε η υπερβολή σε τίποτα δεν κάνει καλό. Είναι σαν να αγοράζεις ένα όμορφο καινούριο αυτοκίνητο και από τον υπερβολικό ενθουσιασμό σου του φοράς ένα κάρο διακοσμητικά με τα γνωστά κιτσ αποτελέσματα. Στην μουσική ερμηνεία πάντα το ζητούμενο είναι πόσα θα φανερώσεις στον ακροατή και πόσα θα αφήσεις να ανακαλύψει μόνος του και να παράγει με την φαντασία του. Είναι βέβαια πολύ δυσδιάκριτα τα όρια αλλά ξεκαθαρίζουν όλο και περισσότερο με την πείρα και την ωριμότητα που σου δίνει ο χρόνος.

Είναι απαραίτητο ένας μουσικός να μελετά την εποχή, το περιβάλλον ή το πρόσωπο στο οποίο αφορά μια σύνθεση;

Γ.Μ.Η γνώση φωτίζει αθέατες πτυχές των έργων. Δίνει στοιχεία για τον τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και έκφρασης μιας κοινωνίας, τα οποία αποτυπώνονται στην μουσική και σε όλες τις τέχνες. Κυρίως όμως δίνει αφορμές στην φαντασία ενός μουσικού για να φτιάξει εικόνες και συναισθήματα. Διεγείρει τις αισθήσεις, μέσα από τις οποίες σκηνοθετείται ένας ολόκληρος κόσμος με αποτέλεσμα μια πιο πλούσια μουσική ερμηνεία και προσέγγιση. Η μουσική όμως είναι μια γλώσσα που μπορεί να μιλήσει απ’ ευθείας στην ψυχή και να γεννήσει όλα αυτά που προανέφερα χωρίς τις συγκεκριμένες γνώσεις και κατευθύνσεις. Αρκεί να τοποθετηθείς ο ίδιος μέσα σ’ αυτή με τα δικά σου βιώματα και εμπειρίες. Να βγάλεις την αλήθεια και την αγάπη σου για τον κόσμο αυτόν που ζεις. Άλλωστε μόνο έτσι είσαι σε θέση να προσφέρεις. Κάθε στιγμή από την προετοιμασία μέχρι την παράσταση πρέπει να εμπεριέχει απλόχερα την αγάπη και την προσφορά.

Ο κ. Μαραγκόπουλος , σε κείμενο του αναφέρεται στη δική σας δημιουργική συμβολή, κατά την εκτέλεση. Θα θέλατε να μας εξηγήσετε πώς αντιλαμβάνεστε το ρόλο αυτό;

Γ.Μ.Η κιθάρα είναι ένα πολύ δύσκολο όργανο στην γραφή του. Δεν είναι μονοφωνικό αλλά ούτε και πολυφωνικό με το εύρος και την άνεση του πιάνου για παράδειγμα. Η πολυφωνία της προκύπτει μέσα από κόλπα και τρικ τα οποία είναι πολύ δύσκολο να τα χειριστεί και να τα αξιοποιήσει ένας μη κιθαριστής συνθέτης. Γενικότερα όμως, πάντα πίστευα στην συνεργασία συνθέτη με σολίστα όπως γινόταν και παλιότερα. Η ιστορία της μουσικής είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα τα οποία απέδωσαν εξαιρετικά αποτελέσματα. Αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση της συνεργασίας μας με τον Δημήτρη Μαραγκόπουλο. Έπαιξα κατά κάποιο τρόπο, τον ρόλο του μεταφραστή ανάμεσα στον συνθέτη και την κιθάρα εμπλουτίζοντας τις μουσικές ιδέες που υπήρχαν στο έργο και το πνεύμα του. Και παρότι πάντα ο πρωταρχικός σκοπός είναι να υπηρετήσεις το έργο και την σκέψη του συνθέτη, σε κάθε τέτοια διαδικασία δεν μπορείς να αποφύγεις τον εαυτό σου ο οποίος αφήνει τα ίχνη του θες δεν θες. Ήταν μια υπέροχη εμπειρία και για τους δύο, θέλω να πιστεύω!

Ποια η γνώμη σας για την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, πώς νοιώθετε συμπράττοντας μαζί με την παλαιότερη συμφωνική ορχήστρα της χώρας;

Γ.Μ.Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών είναι πράγματι μια ιστορική ορχήστρα η οποία έζησε και άντεξε όλα τα σκαμπανεβάσματα της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας. Πάντα είχε την κορυφαία θέση στα πολιτιστικά δρώμενα της κλασικής μουσικής της χώρας. Μέσα στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε και με λυπηρά γεγονότα κατάρευσης κάποιων συμφωνικών ορχηστρών, από τις λίγες που ούτως ή άλλως διέθετε η Ελλάδα, η Κρατική όχι μόνο δεν έχει μειώσει την καλλιτεχνική της δράση αλλά αντιθέτως την έχει αναπτύξει δίνοντας βήμα, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη περίοδο, στην Ελληνική δημιουργία. Γιορτάζοντας φέτος τα 75 χρόνια λειτουργίας της, νιώθω ιδιαίτερη τιμή που συμπράττουμε και της εύχομαι να έχει χρόνια πολλά και δημιουργικά!