Συνέντευξη του Γκόλο Μπεργκ για τη συναυλία του με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στις 24 Νοεμβρίου 2017
Ερώτηση: Κύριε Μπεργκ, επιστρέφετε στο πόντιουμ της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών για να διευθύνετε τη Συμφωνία αρ.5 σε ρε μείζονα/ελάσσονα έργο 107 «της Μεταρρύθμισης», αλλά και τη «Συμφωνία αρ.5 σε ρε ελάσσονα, έργο 47 του Σοστακόβιτς .Ξεκινώντας από τον Μέντελσον, ως βαθύς γνώστης του έργου του, πώς διαφοροποιείτε αλλά και πώς συνδέετε αυτή, με τις υπόλοιπες συνθέσεις του;
Γκόλο Μπεργκ: Η Μεταρρύθμιση του Μέντελσον, είναι ένα πολύ ενδιαφέρον και πολύ όμορφο συνθετικά έργο, καθώς επίσης, και μια μαρτυρία της επιρροής που είχε η μπαρόκ μουσική στον συνθέτη και τη γενιά του. Η μεγαλοφυΐα του Μπαχ αποτέλεσε τη βασική πηγή έμπνευσης του Μέντελσον όσον αφορά την οπτική του στο θέμα της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης. Η σύγκριση αυτής της Συμφωνίας με τα άλλα έργα του, μας δείχνουν μια άποψη για τον Μπαχ, η οποία δεν διαφέρει από τη σύγχρονη επεξήγηση που δίνουμε στην ιστορικά αυθεντική ερμηνεία.
Ερώτηση: Έχοντας και εσείς μεγαλώσει στη Λειψία μια πόλη που έχει έντονο μουσικό και θρησκευτικό πλαίσιο, πώς νοιώθετε ότι η συγκεκριμένη συμφωνία του Μέντελσον αποδίδει τη γερμανική ψυχή και μάλιστα σήμερα που οι θρησκευτικές περιπέτειες έχουν καταλαγιάσει;
Γκόλο Μπεργκ: Δε χρειάζεται να είναι κανείς αφοσιωμένος Χριστιανός για να μοιραστεί τον ενθουσιασμό του Μέντελσον για την ιδέα της Μεταρρύθμισης, δηλαδή την επιθυμία για μια ολοκληρωμένη πνευματική εμπειρία. Τα καθημερινά γερμανικά είναι η ίδια η μουσική του Μέντελσον. Είναι μια μίξη πάθους και δομής, συναισθηματικού βάθους αλλά και πειθαρχίας.
Ερώτηση: Πέρα από τον αριθμό 5 και τις τονικότητες ποια άλλη μουσική σύνδεση βλέπετε ανάμεσα στη Συμφωνία αρ.5 του Μέντελσον και τη Συμφωνία αρ.5 του Σοστακόβιτς;
Γκόλο Μπεργκ: Δεν υπάρχουν άλλα κοινά μοτίβα μεταξύ τους. Το περιεχόμενο του έργου το Μέντελσον περιγράφει ένα εννοιολογικά πιο αφηρημένο φαινόμενο. Από την άλλη η μουσική του Σοστακόβιτς εκφράζει τη βαθιά πληγωμένη ύπαρξή του. Το ξεχωριστό στοιχείο λοιπόν αυτού του Κοντσέρτου που καθιστά τόσο γοητευτικό το πρόγραμμά μας, είναι η προφανής διαφορά αυτών των δυο έργων.
Ερώτηση: Αποτυπώνεται συνθετικά κατά τη γνώμη σας το γεγονός ότι και τα δύο αυτά έργα αποτελούν συνθέσεις εποχών αναταραχής και κοινωνικής μετάβασης;
Γκόλο Μπεργκ: Δεν το νομίζω. Η «Μεταρρύθμιση» δημιουργήθηκε κάτω από πολύ άνετες συνθήκες, καθώς ο συνθέτης της είχε μια προνομιούχα ζωή. Ο Μέντελσον δεν επηρεάστηκε σχεδόν καθόλου από τις κοινωνικές αλλαγές της εποχής του. Αντίθετα, τα κρυμμένα μηνύματα στη Συμφωνία του Σοστακόβιτς θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν σε βέβαιο θάνατο!
Ερώτηση: Τί είναι αυτό που σας προκαλεί κατά τη διεύθυνση της «Συμφωνίας αρ.5 σε ρε ελάσσονα, έργο 47 του Σοστακόβιτς», έργο που καθρεφτίζει το πολιτικό κλίμα της εποχής του αλλά και το γεγονός ότι είναι συνεχιστής της σοβιετικής κουλτούρας;
Γκόλο Μπεργκ: Η πολιτική πλευρά απλά πλαισιώνει την εικόνα του μουσικού δράματος του Σοστακόβιτς. Το βασικό περιεχόμενο όλων των συμφωνιών του, ξεκινώντας από την 5η, είναι η μοναδική τραγωδία, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την κατανόηση της μουσικής του που δημιουργήθηκε σε καιρούς υποχρεωτικής συλλογικότητας.
Ερώτηση: Η Συμφωνία αρ.5 του Σοστακόβιτς είναι απαιτητική και προϋποθέτει αφενός μεγάλο όγκο ορχήστρας και αφετέρου ιδιαίτερα δεξιοτεχνική ερμηνεία. Ποια οδηγία θα δώσετε στους μουσικούς πριν την αναμέτρησή τους μαζί της;
Γκόλο Μπεργκ: Εκτός από τις τεράστιες απαιτήσεις και τις ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις αυτής της Συμφωνίας, απαιτείται σε μεγάλο βαθμό η ταύτιση με την ψυχοσύνθεση του συνθέτη κατά την εκτέλεση. Εξαρτάται από εμάς το να βρούμε μια αυθεντική έκφραση προκειμένου να γίνει κατανοητή η απελπισία και ο διωγμός του Σοστακόβιτς, καθώς και η αξιοπρέπεια με την οποία χειρίστηκε αυτή την κατάσταση.
Ερώτηση: Κατά τη γνώμη σας, ο ακροατής θα πρέπει επίσης να προετοιμάζεται και να γνωρίζει βασικές παραμέτρους των έργων που πρόκειται να παρακολουθήσει ώστε να είναι σε θέση να αξιοποιήσει και να απολαύσει στο έπακρο τη μουσική εμπειρία;
Γκόλο Μπεργκ: Και τα δύο είναι δυνατά. Η μουσική κατέχει το στοιχείο του αυθορμητισμού, και ενστικτωδώς μπορεί να γίνει κατανοητή από όλους. Οι Συμφωνίες των Μέντελσον και Σοστακόβις δεν αποτελούν εξαίρεση. Όμως εάν το ακροατήριο θέλει να έχει μια πιο ολοκληρωμένη μουσική εμπειρία, θα πρέπει τουλάχιστον να έχει μια ιδέα για το θέμα τους.
Ερώτηση: Έχοντας ήδη την εμπειρία διεύθυνσης της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών ποιες είναι οι απαιτήσεις σας; Τί περιμένετε από τους μουσικούς της;
Γκόλο Μπεργκ: Έχοντας ήδη συνεργαστεί με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, νιώθω ενθουσιασμένος και γεμάτος θετικές προσδοκίες. Είμαι εξαιρετικά ευτυχής που μου δίνεται η ευκαιρία να συνεργαστώ ξανά μαζί με της!
Από το Γραφείο Τύπου της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών